Bł. Wincenty Kadłubek

Błogosławiony Wincenty Kadłubek, nazywany mistrzem Wincentym, był biskupem krakowskim, autorem „Kroniki polskiej”, a w ostatnich latach życia mnichem cysterskim w Jędrzejowie. Martyrologium Rzymskie wspomina go 8 marca, w dniu śmierci; w Polsce jego wspomnienie obchodzi się 9 października.

Urodził się około połowy XII wieku, według tradycji w Karwowie koło Opatowa. Roku urodzenia nie znamy: podaje się lata od 1150 do 1160. Uczył się w Krakowie, a potem zapewne za granicą. Jego erudycja i znajomość prawa każą myśleć o Paryżu i Bolonii, choć źródła nie mówią o tym wprost. W dokumencie z 1189 roku nosi już tytuł magistra i stąd nazywano go mistrzem Wincentym.

Należał do otoczenia księcia Kazimierza Sprawiedliwego, który najpewniej zachęcił go do spisania dziejów ojczystych. Później był prepozytem kolegiaty w Sandomierzu. Po śmierci biskupa Pełki w 1207 roku kapituła krakowska wybrała go na biskupa. Papież Innocenty III zatwierdził ten wybór w 1208 roku, a sakry udzielił Wincentemu arcybiskup gnieźnieński Henryk Kietlicz.

Jako biskup wspierał reformę Kościoła w Polsce, którą prowadził arcybiskup Kietlicz, i brał udział w synodach. W 1215 roku uczestniczył w Soborze Laterańskim IV, a po powrocie wprowadzał jego postanowienia w swojej diecezji. Wspierał klasztory, zwłaszcza cysterskie, i w 1210 roku konsekrował kościół opactwa w Jędrzejowie. Szerzył kult św. Floriana. Tradycja przypisuje mu wprowadzenie w Polsce zwyczaju palenia wiecznej lampki przed Najświętszym Sakramentem.

W 1218 roku, za zgodą papieża Honoriusza III, zrzekł się biskupstwa i wstąpił do cystersów w Jędrzejowie. Według tradycji drogę z Krakowa przebył pieszo i boso. Powody tej decyzji nie są znane; dawni autorzy widzieli w niej akt pokory. Jan Długosz zapisał, że Wincenty przyjął habit, złożył śluby zakonne i przez pięć lat żył w klasztorze surowo i pobożnie.

„Kronika polska”, po łacinie Chronica Polonorum, liczy cztery księgi. Trzy pierwsze mają formę rozmowy arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana z biskupem krakowskim Mateuszem. Dzieło opowiada dzieje Polski od legendarnych początków do 1202 roku i było źródłem wiedzy dla późniejszych dziejopisów, wśród nich Jana Długosza. Św. Jan Paweł II przypomniał w Sandomierzu, że mistrz Wincenty jako pierwszy Polak spisał dzieje narodu.

Zmarł w Jędrzejowie 8 marca 1223 roku i został pochowany w kościele opactwa, przed głównym ołtarzem. Przy jego grobie z czasem rozwinął się kult, który trwa do dziś. Papież Klemens XIII zatwierdził ten kult 18 lutego 1764 roku, co uznaje się za beatyfikację. Relikwie błogosławionego spoczywają w Jędrzejowie. Jest patronem diecezji sandomierskiej i kieleckiej.