Bł. Roman Archutowski

Błogosławiony Roman Archutowski był kapłanem archidiecezji warszawskiej, wychowawcą młodzieży i rektorem warszawskiego seminarium duchownego w latach niemieckiej okupacji. Zmarł w obozie koncentracyjnym na Majdanku w Niedzielę Palmową 1943 roku. Należy do 108 polskich męczenników drugiej wojny światowej. Martyrologium Rzymskie wspomina go 18 kwietnia, w dniu śmierci.

Urodził się 5 sierpnia 1882 roku w Karolinie koło Serocka, w zamożnej rodzinie ziemiańskiej. Jego starszy brat Józef także został księdzem, a później profesorem biblistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Roman uczył się w gimnazjum w Pułtusku. W 1900 roku wstąpił do seminarium duchownego w Warszawie, a w 1904 roku przyjął święcenia kapłańskie. Po krótkiej pracy w parafii studiował teologię w Akademii Duchownej w Petersburgu.

Od 1910 roku był w Warszawie prefektem, czyli nauczycielem religii w szkołach średnich, między innymi w męskim Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki. W połowie lat dwudziestych został dyrektorem tej szkoły i kierował nią przez kilkanaście lat. Napisał szkolny podręcznik historii Kościoła, wielokrotnie wznawiany w Polsce, a w latach wojny i tuż po niej także na uchodźstwie. Był też jednym z autorów Podręcznej encyklopedii kościelnej.

W 1940 roku został rektorem Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie i kierował nim pod okupacją. Życiorys ogłoszony przy beatyfikacji nazywa go niezwykłym wychowawcą, człowiekiem wielkiego autorytetu i prawości. W 1942 roku gestapo dwukrotnie go aresztowało i więziło na Pawiaku, gdzie go torturowano.

W marcu 1943 roku wywieziono go do obozu koncentracyjnego na Majdanku w Lublinie. Skierowano go tam najpierw do prac ogrodowych. Gdy wybuchła epidemia tyfusu, kazano mu nosić i przewozić zwłoki do krematorium. Wkrótce sam zachorował i trafił do obozowego szpitala, gdzie spowiadał chorych.

Zmarł 18 kwietnia 1943 roku, wyniszczony głodem i chorobą. Jego ciało spalono w krematorium. Według życiorysu beatyfikacyjnego cierpienia go nie załamały i starał się łączyć je z ofiarą Chrystusa.

Papież Jan Paweł II beatyfikował go 13 czerwca 1999 roku w Warszawie w gronie 108 męczenników drugiej wojny światowej. W Polsce wspomina się ich wspólnie 12 czerwca. Imię błogosławionego Romana nosi liceum na warszawskich Bielanach. Po męczenniku nie zachowały się ani szczątki, ani rzeczy osobiste, dlatego w czerwcu 2026 roku do kościoła seminaryjnego w Warszawie wprowadzono jako relikwię dokument z jego podpisem.