Bł. Michał Czartoryski

Błogosławiony Michał Czartoryski był dominikaninem, kapłanem i wychowawcą młodych zakonników. W Powstaniu Warszawskim był kapelanem powstańców na Powiślu i zginął razem z rannymi, których nie chciał opuścić. Martyrologium Rzymskie wspomina go 6 września, w dniu jego śmierci.

Urodził się 19 lutego 1897 roku w Pełkiniach koło Jarosławia jako Jan Franciszek. Pochodził z książęcego rodu Czartoryskich i był szóstym z jedenaściorga dzieci Witolda i Jadwigi z Dzieduszyckich. W dzieciństwie przeszedł ciężką szkarlatynę, po której do końca życia źle słyszał. Uczył się w szkole „Ognisko” w Starej Wsi, prowadzonej przez ks. Jana Gralewskiego, a maturę zdał w 1916 roku w Krakowie. W 1917 roku rozpoczął studia architektury na Politechnice Lwowskiej.

Naukę przerwała wojna. W listopadzie 1918 roku stanął do obrony Lwowa, potem walczył w wojnie polsko-ukraińskiej, a w 1920 roku w wojnie polsko-bolszewickiej, za którą otrzymał Krzyż Walecznych. W 1921 roku wrócił na uczelnię. Był jednym z założycieli lwowskiego koła Stowarzyszenia Katolickiej Młodzieży Akademickiej „Odrodzenie” i jego pierwszym prezesem, a dla studentów organizował rekolekcje zamknięte. Studia ukończył jako inżynier architekt.

W 1926 roku wstąpił do seminarium duchownego we Lwowie, lecz po roku wybrał Zakon Kaznodziejski. 18 września 1927 roku w Krakowie, w kaplicy świętego Jacka, przyjął habit dominikański i imię Michał. Śluby wieczyste złożył 25 września 1931 roku, a 20 grudnia tego roku przyjął święcenia kapłańskie. Niemal do końca życia był magistrem, czyli wychowawcą nowicjuszy i braci studentów, w Krakowie i w Warszawie. Jako architekt nadzorował budowę klasztoru i domu studiów na warszawskim Służewie. Głosił rekolekcje i prowadził duchowo wielu świeckich.

Wybuch powstania 1 sierpnia 1944 roku zastał go na Powiślu, odciętego od klasztoru. Zgłosił się do dowództwa III Zgrupowania Armii Krajowej „Konrad” i został kapelanem powstańców. Odprawiał msze, spowiadał i opiekował się rannymi w szpitalu w piwnicach budynku na rogu ulic Tamka i Smulikowskiego. W nocy z 5 na 6 września oddziały wycofały się do Śródmieścia, a w szpitalu zostali ciężko ranni, których nie można było przenieść. Przyjaciele namawiali go, by zdjął habit i wyszedł z cywilami. Według świadka odpowiedział, że szkaplerza nie zdejmie i rannych nie opuści.

6 września 1944 roku Niemcy zajęli Powiśle i rozstrzelali ojca Michała razem z rannymi powstańcami. Relacje różnią się co do szczegółów egzekucji. Ciała zabitych spalono, a jego szczątków nie udało się później rozpoznać. Stolica Apostolska uznała jego męczeństwo dekretem z 26 marca 1999 roku, a Jan Paweł II beatyfikował go 13 czerwca 1999 roku w Warszawie w gronie 108 męczenników II wojny światowej, którym w formule beatyfikacji wyznaczył wspólne wspomnienie 12 czerwca.