Bł. Jerzy Matulewicz

Błogosławiony Jerzy Matulewicz, po litewsku Jurgis Matulaitis, był biskupem wileńskim i odnowicielem Zgromadzenia Księży Marianów. Litwin, przez lata związany z Polską, jest czczony przez Kościół na Litwie i w Polsce. Jego wspomnienie przypada 27 stycznia.

Urodził się 13 kwietnia 1871 roku we wsi Lugine koło Mariampola na Litwie jako najmłodszy z ośmiorga dzieci. Wcześnie został sierotą: ojca stracił w 1874, matkę w 1881 roku. Gruźlica kości i ubóstwo zmusiły go do przerwania nauki w gimnazjum i do pracy na roli. Choroba nie opuściła go do śmierci.

W 1889 roku krewny, Jan Matulewicz, zabrał go do Kielc. Dwa lata później Jerzy wstąpił tam do seminarium i przyjął nazwisko w polskim brzmieniu. Uczył się potem w Warszawie i w Akademii Duchownej w Petersburgu, gdzie 20 listopada 1898 roku przyjął święcenia jako ksiądz diecezji kieleckiej. Doktorat z teologii uzyskał we Fryburgu w Szwajcarii. W Kielcach był duszpasterzem i wykładowcą seminarium. Zajmowała go kwestia społeczna; od 1907 roku wykładał w Akademii socjologię.

Marianie, założeni w XVII wieku przez św. Stanisława Papczyńskiego, pod rządami carskimi niemal wygaśli. Matulewicz postanowił potajemnie ich odnowić. 29 sierpnia 1909 roku w Warszawie złożył śluby zakonne i napisał nowe konstytucje, zatwierdzone w 1910 roku przez papieża Piusa X. Rok później został przełożonym generalnym. Nowicjat otworzył we Fryburgu, a kolejne domy w Chicago, w Polsce i na Litwie. Podczas pierwszej wojny światowej założył w Warszawie dom dla dwustu sierot i sam kwestował na ich utrzymanie.

23 października 1918 roku został mianowany biskupem wileńskim. Wzbraniał się, ale posłuchał papieża Benedykta XV. Sakrę przyjął w Kownie, a 8 grudnia, po pielgrzymce do Ostrej Bramy, wszedł do katedry w Wilnie. Kierował diecezją siedem lat, gdy miasto przechodziło z rąk do rąk, a wierni różnych narodowości byli skłóceni. Chciał być pasterzem wszystkich, wierny zawołaniu „Zło dobrem zwyciężaj”. Założył też dwa zgromadzenia: na Litwie Sióstr Ubogich Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, a jako biskup wileński Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii.

Po konkordacie Polski ze Stolicą Apostolską z 1925 roku, gdy Wilno stało się metropolią, zrzekł się biskupstwa. Papież Pius XI, który znał go jako nuncjusz w Polsce, mianował go arcybiskupem tytularnym i wizytatorem apostolskim na Litwie. W niespełna dwa lata Matulewicz doprowadził do utworzenia litewskiej prowincji kościelnej i przygotował projekt konkordatu Litwy ze Stolicą Apostolską.

Zmarł w Kownie 27 stycznia 1927 roku po nagłej chorobie. Spoczywa w kościele marianów w Mariampolu. Papież Jan Paweł II beatyfikował go 28 czerwca 1987 roku w Bazylice św. Piotra, w sześćsetlecie chrztu Litwy. Nazwał go wielkim synem narodu litewskiego, związanym także z Kościołem w Polsce.