Bł. Edmund Bojanowski

Osoba świecka · 1814-1871

Świecki, założyciel ochronek wiejskich i sióstr służebniczek

Błogosławiony Edmund Bojanowski był wielkopolskim ziemianinem i człowiekiem świeckim, który mimo słabego zdrowia poświęcił życie ludowi wiejskiemu. Zakładał ochronki dla dzieci, czytelnie i dzieła miłosierdzia, a z wiejskich dziewcząt utworzył Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Bogarodzicy Dziewicy Niepokalanie Poczętej. Martyrologium Rzymskie wspomina go 7 sierpnia, w dniu jego śmierci.

Urodził się 14 listopada 1814 roku w Grabonogu koło Gostynia, w szlacheckiej rodzinie głęboko religijnej i przywiązanej do tradycji patriotycznych. Jako czteroletnie dziecko ciężko zachorował; rodzice przypisali jego wyzdrowienie wstawiennictwu Matki Bożej czczonej na Świętej Górze w Gostyniu. Z powodu słabego zdrowia nie chodził do szkół, lecz uczył się w domu. Studiował na uniwersytetach we Wrocławiu i w Berlinie, ale w 1838 roku choroba płuc zmusiła go do przerwania nauki.

Zamieszkał wtedy w Grabonogu u przyrodniego brata i zaczął działać dla dobra wsi. W wydziale literackim Kasyna Gostyńskiego zakładał czytelnie wiejskie. Gdy w 1849 roku Gostyń i okolice nawiedziła cholera, dniem i nocą odwiedzał zarażonych, pielęgnował ich i starał się, by otrzymali opiekę duszpasterską i sakramenty. Szczególnie troszczył się o dzieci osierocone przez epidemię.

Wielką wagę przywiązywał do ochronek, czyli zakładów opieki nad małymi dziećmi. Pracę w ochronkach postanowił powierzyć dziewczętom ze wsi, z myślą zarówno o dzieciach, jak i o uświęceniu samych dziewcząt. 3 maja 1850 roku otworzył w Podrzeczu koło Gostynia pierwszą ochronkę i zgromadził kilka dziewcząt, które sam przygotowywał do tej służby. Z tej wspólnoty szybko wyrosło zgromadzenie zakonne. W 1858 roku arcybiskup poznański Leon Przyłuski przyjął je pod opiekę Kościoła, a w 1866 roku jego następca zatwierdził konstytucje sióstr.

Do końca pozostał świeckim, choć pragnął zostać kapłanem. W 1869 roku wstąpił do seminarium duchownego w Gnieźnie, lecz w następnym roku musiał je opuścić z powodu nawrotu choroby płuc. Zamieszkał u zaprzyjaźnionego księdza Stanisława Gieburowskiego w Górce Duchownej i zmarł tam, przy sanktuarium maryjnym, 7 sierpnia 1871 roku. Zgromadzenie liczyło wtedy 188 sióstr w 37 domach w Wielkim Księstwie Poznańskim, w Galicji i na Śląsku.

Z powodu rozbiorów Polski zgromadzenie podzieliło się później na cztery niezależne gałęzie: wielkopolską, śląską, starowiejską i dębicką. Każdą z nich zatwierdziła Stolica Apostolska, a od 1991 roku tworzą wspólną federację.

Proces beatyfikacyjny otworzył arcybiskup poznański w 1939 roku. Jan Paweł II beatyfikował go w Warszawie 13 czerwca 1999 roku. W homilii nazwał go „serdecznie dobrym człowiekiem” i podkreślił, że swoją działalnością daleko wyprzedził to, co o apostolstwie świeckich powiedział Sobór Watykański II.