Bł. Anastazy Pankiewicz

Błogosławiony Anastazy Pankiewicz był bernardynem, kapłanem Zakonu Braci Mniejszych, budowniczym klasztoru i szkoły w Łodzi oraz założycielem sióstr antonianek. Zginął w 1942 roku jako więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego w Dachau. Martyrologium Rzymskie wspomina go 20 kwietnia.

Urodził się w 1882 roku w Nagórzanach koło Sanoka i na chrzcie otrzymał imię Jakub. W 1900 roku wstąpił we Lwowie do Zakonu Braci Mniejszych, w prowincji, której zakonników nazywa się w Polsce bernardynami, i otrzymał imię Anastazy. Śluby wieczyste złożył w 1904 roku, a święcenia kapłańskie przyjął w 1906 roku.

Był kaznodzieją w Wieliczce i magistrem nowicjatu we Włocławku. W czasie pierwszej wojny światowej był kapelanem wojskowym i duszpasterzem Polaków na Węgrzech. Od 1919 do 1930 roku był gwardianem klasztoru przy kościele św. Bernardyna w Krakowie.

W 1930 roku kupił parcelę na Dołach, na przedmieściu Łodzi. W 1932 roku powstał tam dom zakonny i niewielki kościół św. Elżbiety Węgierskiej, a do 1937 roku stanął gmach klasztoru i szkoły. Ojciec Anastazy otworzył w nim prywatne gimnazjum męskie, przeznaczone przede wszystkim dla ubogich chłopców. W 1939 roku miało dwustu uczniów.

Do pomocy przy szkole i wśród ubogich rodzin chciał mieć siostry zakonne. Trzem siostrom, które przyjechały z Włocławka, pomógł kupić dom w pobliżu klasztoru i wyznaczył kierunek ich pracy charytatywnej. Tak powstało Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla, które w 1959 roku zatwierdził biskup łódzki Michał Klepacz. Antonianki prowadzą dziś w Łodzi dom samotnej matki.

Po wybuchu drugiej wojny światowej Niemcy zajęli klasztor i szkołę, a kościół zamienili na garaże i stajnie. Ojciec Anastazy nie opuścił swojej placówki i zamieszkał w pobliżu, na terenie cmentarza. W październiku 1941 roku, podczas masowych aresztowań księży w Łodzi i okolicy, został zatrzymany i wywieziony do Dachau. Wiosną 1942 roku lekarz obozowy zaliczył go do inwalidów, których wywożono na śmierć do komory gazowej w Hartheim koło Linzu w Austrii. Przed wywiezieniem wyspowiadał się i powiedział: „Już jestem spokojny i gotowy na śmierć”. Świadkowie zapamiętali, że pomagał współwięźniowi wsiąść do samochodu, gdy zatrzaśnięte drzwi odcięły mu dłonie.

Dekret Stolicy Apostolskiej o męczeństwie podaje, że zginął 20 kwietnia 1942 roku, prawdopodobnie w drodze z Dachau do Hartheim. Bernardyni i Instytut Pamięci Narodowej jako dzień wywiezienia z obozu wskazują 20 maja 1942 roku. Jan Paweł II beatyfikował go 13 czerwca 1999 roku w Warszawie w gronie 108 męczenników drugiej wojny światowej, których wspólne wspomnienie wyznaczył na 12 czerwca. Błogosławiony Anastazy jest drugim patronem kościoła, który zbudował w Łodzi, a jego imię nosi tamtejsza szkoła bernardynów.