Bł. Alojzy Stepinac

Błogosławiony Alojzy Stepinac był arcybiskupem Zagrzebia i kardynałem. Kierował Kościołem w Chorwacji podczas drugiej wojny światowej i komunistycznych prześladowań. Skazany w pokazowym procesie, resztę życia spędził w więzieniu i w odosobnieniu. Kościół wspomina go 10 lutego.

Urodził się 8 maja 1898 roku we wsi Brezarić, w parafii Krašić niedaleko Zagrzebia, w chłopskiej rodzinie. W 1915 roku wstąpił do seminarium, lecz po kilku miesiącach powołano go do armii austriackiej i walczył w pierwszej wojnie światowej. Po wojnie do seminarium nie wrócił: pracował w gospodarstwie ojca i działał w stowarzyszeniach katolickich.

W 1924 roku, pewny już powołania, wyjechał do Rzymu, do Kolegium Niemiecko-Węgierskiego. Święcenia kapłańskie przyjął 26 października 1930 roku. W Zagrzebiu organizował pomoc dla ubogich. 28 maja 1934 roku został mianowany arcybiskupem koadiutorem, a po śmierci arcybiskupa Antuna Bauera 7 grudnia 1937 roku objął archidiecezję. Za zawołanie obrał słowa psalmu „In Te, Domine, speravi”, czyli „W Tobie, Panie, zaufałem”.

W czasie wojny Chorwacją rządził reżim ustaszów, zależny od hitlerowskich Niemiec. Dekret o męczeństwie stwierdza, że arcybiskup otwarcie bronił godności każdego człowieka bez względu na pochodzenie, narodowość i wyznanie oraz niósł pomoc uchodźcom i wygnańcom. Benedykt XVI nazwał go obrońcą Żydów, prawosławnych i wszystkich prześladowanych. Jego postawę z tych lat chorwaccy katolicy i serbscy prawosławni oceniają jednak odmiennie.

Po wojnie władzę w Jugosławii przejęli komuniści i zaczęło się prześladowanie Kościoła. Arcybiskup nie zgodził się zerwać ze Stolicą Apostolską i stanąć na czele „Kościoła narodowego”. 18 września 1946 roku został aresztowany, a 11 października skazany na szesnaście lat przymusowych robót. Ponad pięć lat spędził w więzieniu w Lepoglavie. Mógł wyjść na wolność, gdyby poprosił o łaskę i opuścił kraj, lecz odmówił.

W grudniu 1951 roku przewieziono go do rodzinnej parafii Krašić, gdzie mieszkał na plebanii pod strażą. 12 stycznia 1953 roku Pius XII mianował go kardynałem. Więzienie i odosobnienie zniszczyły jego zdrowie: zapadł między innymi na czerwienicę, ciężką chorobę krwi. Zmarł w Krašiciu 10 lutego 1960 roku i spoczął w katedrze w Zagrzebiu. W testamencie prosił o przebaczenie i sam przebaczył tym, od których doznał cierpień.

Jan Paweł II beatyfikował go jako męczennika 3 października 1998 roku w sanktuarium w Mariji Bistricy. Powiedział, że kardynał nie przelał krwi w ścisłym znaczeniu tego słowa, lecz jego śmierć spowodowały długie cierpienia. W 2016 roku sąd w Zagrzebiu unieważnił wyrok z 1946 roku. Komisja ekspertów katolickich i prawosławnych, powołana przez papieża Franciszka, stwierdziła w 2017 roku, że oceny obu stron pozostają rozbieżne. Decyzja o kanonizacji należy do papieża.